(( به نام خالق یکتا ))
مویرگ (Capillary) : 
وقتی سرخرگ وارد اندامی میشود مانند ریشۀ گیاه شاخه شاخه میشود . و در آخر به رگهای بسیار باریکی که دیوارۀ آنها بسیار نازک است تبدیل میشود . به این رگهای کوچک مویرگ میگویند .
مویرگها خون را بین سلولها توزیع میکنند . یعنی غذا و اکسیژن را به سلولها میدهند و در عوض مواد زائد و دی اکسیدکربن را از آنها میگیرند . رگها میتوانند گشاد یا تنگ شوند . به عنوان مثال عضلات هنگام کار به مواد غذایی بیشتری نیاز دارند ، پس رگها گشاد میشوند تا خون بیشتری را به عضلات برسانند .
ارتباط شریانها با وریدها :
سیستم شریانی وریدی معمولا توسط مویرگها به یکدیگر مرتبط می‌شوند. انشعابات انتهایی شریانچه‌ها را قبل از تبدیل شدن به مویرگها شریانچه پیش مویرگی و وریدچه‌های مرتبط با مویرگها را وریدچه‌های پشت مویرگی می‌نامند. در محل تبدیل شریانچه انتهایی به مویرگ عضلات دیواره شریانچه به عنوان اسفنکتری عمل می‌کنند که میزان جریان خون مویرگی را کنترل می‌نمایند. در اغلب قسمتهای بدن مانند پوست ، شریانچه انتهایی بطور مستقیم به وریدچه متصل می‌شود که اینگونه ارتباط را آناستوموز شریانی - وریدی می‌نامند.
عضلات ضخیم شده دیواره شریانچه در محل آناستوموز حاوی اعصاب محرکه است و به عنوان اسفنکتر عمل کرده و کنترل ورود خون به شبکه مویرگی را بر‌ عهده دارد، در صورت باز بودن این اسفنکتر ، عمده خون شریانی به جای شبکه مویرگی وارد وردیچه می‌شود. در نواحی معینی ، شریانچه انتهایی در محل آناستوموز حالت مارپیچ پیدا کرده و توسط غلافی همبند احاطه می‌گردد که به آن گلوموس گویند. در گلوموس عضلات دیواره بسیار ضخیم بوده و در موقع انقباض به روی آن برجسته شده و می تواند باعث قطع موقت جریان خون شود این سیستم که توسط اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک زیادی عصب دهی شده و در تنظیم درجه حرارت مانند انتهای انگشتان نقش دارند.
  
قلب(Heart) :
قلب یک تلمبه عضلانی است که در سینه قرار دارد و بطور مداوم در حال کار کردن و تلمبه زدن است . قلب بطور شبانه روزی خون را به سرتاسر بدن تلمبه میکند . در حدود 100.000 بار در روز قلب ضربان می کند . برای اینکه قلب بتواند این کار سنگین را انجام دهد , نیاز دارد که توسط شریانهای کرونری , به عضله خودش هم خونرسانی مناسبی صورت پذیرد .
 قلب چه کار می کند :
عملکرد اصلی قلب , تلمبه کردن خون قرمز و روشن که حاوی مقادیر زیادی اکسیژن و مواد غذایی است از طریق شریانهای بزرگ به سرتاسر بدن می باشد وقتی اکسیژن این خون توسط بافتها برداشته شد, وریدها خون فاقد اکسیژن کافی را که به رنگ تیره تری در آمده است را دوباره به قلب بر می گردانند .
قلب چگونه می‌تپد؟
پیش از هر تپش، قلب شما با خون پر می‌شود. بعد این عضله برای تلمبه‌کردن خون منقبض می‌شود. هنگامی که قلب منقبض می‌شود، فشرده می‌شود، و خون جمع‌شده درون آن به بیرون رانده می شود. قلب شما این کار را شب و روز انجام می‌دهد . 
بخش‌های قلب :
قلب از چهار حفره متفاوت پر از خون تشکیل شده است. دو تا از این حفره‌ها که در بالای قلب قرار دارند، دهلیز نامیده می‌شوند. دهلیزها حفره‌هایی هستند که خون بازگشته از ریه‌ها و سایر نقاط بدن را دریافت می‌کنند.
قلب دارای یک دهلیز چپ و یک دهلیز راست است. دهلیز چپ خون را از ریه‌ها و دهلیز راست خون از سایر نقاط بدن می‌گیرد.
دو حفره پایین قلب بطن نامیده می‌شوند. قلب دارای یک بطن چپ و بک بطن راست است.
کار آنها فرستادن خون به ریه‌ها و بقیه نقاط بدن است.
در میانه قلب بین دو بطن دیواره ضخیم عضلانی وجود دارد که به آن (سپتوم) می‌گویند. کار سپتوم جدا کردن طرف راست قلب از طرف چپ قلب است.
دهلیز‌ها و بطن‌ها مانند یک تیم با هم کار می‌کنند- دهلیز‌ها از خون پر می‌شوند، بعد خون را به درون بطن‌ها می‌فزستند. سپس بطن‌ها منقبض می‌شوند و خون را از قلب خارج می‌کنند. در حالیکه بطن ها دارند منقبض می‌شوند، دهلیزها مجددا پر می‌شوند و برای انقباض بعدی آماده می‌شوند.
هنگامی که خون تلمبه می‌شود ، چگونه می‌فهمد به کدام جهت برود؟
خون شما به چهار دریچه مخصوص متکی است.یک دریچه به چیزی اجازه عبور می‌دهد و با بسته‌ شدن آن را د رهمان‌طرف نگه می‌دارد- درست مثل گذشتن از یک در که پشت سر شما بسته می‌شود و نمی‌گذارد شما به عقب باز گردید.
دو تا از این دریچه‌ها دریچه میترال - بین دهلیز و بطن چپ - و دریچه سه‌لتی - بین دهلیز و بطن راست – می‌‌گذارند خون از دهلیزها به بطن‌ها جریان پیدا کند، اما از بازگشت خون از بطن به دهلیز جلوگیری می‌کنند.
دو دریچه دیگر دریچه آئورتی - در خروجی بطن چپ و در ابتدای شریان آئورت - و دریچه پولمونر - در خروجی بطن راست و در ابتدای شریان ریوی - می‌گذارند خون از بطن‌ها وارد این شریان‌ها شود، اما از بازگشت خون از این شریان‌ها به درون بطن‌ها جلوگیری می‌کنند.
به لاب‌داب گوش دهید :
هنگامی که برای چکاپ به نزد دکتر می‌روید، دکتر شما با استفاده از گوشی پزشکی به دقت به قلب شما گوش می‌کند.
یک قلب سالم در هر تپش صدای لاب – داب را ایجاد میکند. این صدا از بسته شدن دریچه‌ها بر روی خون درون قلب ایجاد می‌شود.
اولین صدا (لاب) هنگامی رخ می دهد که دریچه های میترال و سه‌لتی بسته می شوند. صدای دوم (داب) هنگامی که پس از اینکه خون از قلب به بیرون رانده می‌شود و دریچه‌های آئورتی و ریوی بسته می‌شوند، رخ می‌دهند.
به نبض‌تان توجه کنید :هر چند قلب شما درون قفسه سینه شما قرار دارد، راه ساده‌ای برای بررسی کار آن از بیرون وجود دارد. این راه ساده نبض شما است.
شما می‌توانید نبض تان را در جاهایی که یک شریان بزرگ از زیر پوست شما عبور می‌کند، حس کنید.دو مکان خوب برای لمس نبض شریانی در گردن و در سمت داخلی مچ، درست زیر شست است.
نبض را به صورت ضربه کوچکی زیر پوست می‌توانید لمس کنید. هر ضربه ناشی از انقباض یا فشرده‌شدن قلب شماست.با شمارش تعداد نبض در یک دقیقه می‌توانید تعداد ضربان‌های قلب را اندازه بگیرید.
هنگامی که در حال استراحت هستید احتمالا بین 70 تا 100 بار قلب‌تان ضربان خواهد داشت.

خون (Blood) :
خون مایعی است که کار اصلی آن رساندن اکسیژن و مواد تغذیه‌کننده مانند گلوکز و سازنده به بافت‌ها و کمک به دفع مواد زائد (همچون دی‌اکسید کربن و اسید لاکتیک) از بافت‌های بدن و دفاع در برابر میکروارگانیسم‌ها می‌باشد. این مایع به‌وسیله پمپاژ قلب (یا ساختاری همانند) به تمام قسمتهای بدن منتقل می‌شود. خون هم یک شاره و هم یک نوع بافت، محسوب می‌شود و بافت نامیده شدن آن، از آن روست که شامل مجموعه‌ای از سلولهای ویژه است که وظایف و اعمال خاصی را به‌انجام می رسانند. این سلولها در ماده میان سلولی و زمینه‌ای مایعی به نام پلاسما شناورند که به خون حالت شاره می‌بخشد. خون را باید بافتی به شمار آورد که زنده و فعال است و فعالیتهای حیاتی کلیه اندامهای بدن به نحوی با فعالیت و سلامت این بافت بستگی دارد. اگر مقدار خون از یک انسان بگیریم و درون لیوانی بریزیم و آنرا در یخچال نگهداری کنیم تا منعقد شود پس از مدتی بخشی از خون رسوب می‌کند و محتوای لیوان به دو بخش مشخص تقسیم می‌شود. بخش بالایی که مایعی شفاف و به رنگ زرد بسیار کم رنگ است پلاسما نام دارد و در زیر پلاسما ، توده قرمز رنگی دیده می‌شود که محتوی گلبولهای قرمز است بین پلاسما و توده گلبولهای قرمز یک لایه بی‌رنگ دیده می‌شود که از اجتماع گلبولهای سفید خون تشکیل شده است.

خون یک بافت پیوندی است که ماده بین سلولی آن پلاسما نامیده می شود .
خون از مغز استخوان منشاء میگیرد. مهمترین اجزاء تشکیل دهنده خون عبارتند از:
1- گلبولهای قرمز یا Red blood cells
2 -گلبولهای سفید یا white cells 
3 - پلاکتها یا PLATELETS
4 - پلاسما یا plasma
گلبول های قرمز , گلبول های سفید ها , پلاکت ها سلول های خون محسوب می شوند . این سلول ها در مایع پلاسما شناورند.
در حدود ۷ الی ۸ درصد وزن بدن را خون تشکیل می‌دهد و در انسان بالغ بطور متوسط ۵ لیتر از حجم بدن را خون تشکیل می‌دهد . 

فعالیت های خون :
اکسیژن رسانی به سلولها، که توسط هموگلوبین انجام می‌شود.
انتقال مواد مغذی همچون اسیدهای آمینه، گلوکز و اسیدهای چرب.
برداشت مواد زاید همچون دی‌اکسید کربن، اوره و اسید لاکتیک از بدن.
عملکردهای ایمنی با حمل گلبول‌های سفید و کشف مواد خارجی با استفاده از آنتی‌بادیهای محلول در آن.
انعقاد خون که یکی از عملکردهای خود بهبودی بدن است.
نقش پیام رسانی که با انتقال هورمون‌ها و پیام دهی در آسیب بافتی انجام می‌شود.
تنظیم PH بدن
تنظیم دمای بدن
فعالیت‌های هیدرولیک
مشخصات فیزیکی گردش خون 
ادامه دارد . . .


بخش بعدی :
(ساختمان و کار گلبولهای قرمز و گلبولهای سفید ، ساختمان پلاکتها ، پلاسما ، طحال)
منابع :سایتها ، مقالات و پایان نامه های علمی ، پزشکی و پژوهشی


wikipedia.org
daneshnameh.ir
roshd.ir
karkabod.mihanblog.com
sahraei.cv.research.ac.ir
salamat66.persianblog.ir
emrc.tums.ac.ir
www.adinebook.co 
www.salamatiran.com
www.tebyan.net
www.aftabir.com
www.pajoohe.com
www.siterooz.com
www.pezeshkan.org
www.mums.ac.ir
www.ijem.org.ir
www.sbmu.ac.ir
www.pezeshk.us
www.iran24h.com